Πώς ο τρόπος που έχουμε μάθει να Συνδεόμαστε καθορίζει την επιτυχία στο να δημιουργήσουμε έναν Ασφαλή Δεσμό
Πόσο δύσκολη και φθοροποιός είναι μια σχέση με κάποι@ που δεν είναι συναισθηματικά διαθέσιμ@ ή με κάποι@ που είναι συναισθηματικά εξουθενωμέν@;
Αυτά είναι δύο μόνο από τα πολλά παραδείγματα που στρέφουν πλέον τους ανθρώπους στο να παραιτούνται από την πεποίθηση ότι θα βρουν «τον ένα/τη μία» και μοναδικ@ σύντροφο, αφού βιώσουν μια ή δύο σχέσεις με κάποι@ που έχει ένα από τα δύο αυτά στοιχεία. Κάπου εκεί ξεκινάει η αμφιβολία για τον εαυτό και ξεκινούν σε πολλούς από αυτούς τους ανθρώπους οι σκέψεις: «κάτι πρέπει να μην πάει καλά με μένα, κάπου φταίω εγώ». Για να κατανοήσουμε αυτό το φαινόμενο, πρέπει πρώτα να κατανοήσουμε τη θεωρία του Δεσμού, μια από τις πιο καλά μεστωμένες θεωρίες στον τομέα της σχεσιακής ψυχολογίας.
Η θεωρία του Δεσμού περιγράφει πώς οι πρώιμες σχέσεις μας με έναν κύριο φροντιστή, συνήθως έναν γονέα, δημιουργούν και πλάθουν τις προσδοκίες μας για το πώς πρέπει να είναι η αγάπη. Η αντίληψή μας για τον εαυτό μας και τους άλλους διαμορφώνεται από το πόσο καλά αυτοί οι φροντιστές ήταν διαθέσιμοι, προσβάσιμοι κι ανταποκριτικοί για να καλύψουν τις σωματικές και συναισθηματικές μας ανάγκες και πόση ασφάλεια ή όχι μας έκαναν να νιώθουμε. Στις ενήλικες σχέσεις μας, το σύστημα της πρόσδεσής μας ενεργοποιείται από τους ερωτικούς μας συντρόφους.
Ο Συναγερμός Δεσμού:
Πώς πυροδοτούμαστε; Ας σκεφτούμε κι ας προσπαθήσουμε να περιγράψουμε αναλυτικά τα χαρακτηριστικά του/της φροντιστή ή των φροντιστών μας:
~Ήταν αμελείς, ασυνεπείς ή πάντα και παντού εκεί για εμάς; Κι αν κάπου υπήρξε απουσία, πώς επανόρθωναν γι’ αυτήν;
~Σε ποι@ πηγαίναμε όταν είχαμε πρόβλημα ή κάποια αναστάτωση;
~Υπήρχε κάποι@ που θα μπορούσαμε πραγματικά να βασιστούμε;
~Τι μηνύματα πήραμε από εκείνους και τη στάση τους ως προς την Αγάπη, το Δεσμό και την Παρουσία;
~Τι κάναμε σε στιγμές που δεν ήταν κανείς εκεί για εμάς;
Σύμφωνα με τη θεωρία του Δεσμού, έχουμε ένα ασφαλές πρότυπο δεσμού εάν ένας/μία φροντιστής ήταν ανταποκριτικ@, προσβάσιμ@ και διαθέσιμ@ σε εμάς ως παιδί, κάνοντάς μας να νιώθουμε ασφάλεια και παρηγοριά. Η δημιουργία ενός ασφαλούς δεσμού είναι σημαντική και για την διαδικασία εξεύρεσης συντρόφου και για τη δημιουργία μιας υγιούς σχέσης. Σε μια ασφαλή σχέση νιώθουμε πως ο σημαντικός μας άνθρωπος είναι εκεί για εμάς σταθερά και μπορούμε να του πούμε «κράτα με σφιχτά», όπως λέει και η Dr. Sue Johnson.
Εάν ο/η φροντιστής μας δεν ανταποκρίθηκε όταν τον χρειαστήκαμε και υπήρχε απουσία αντί για παρουσία, είναι επόμενο να έχει παγιωθεί μέσα μας ένα ανασφαλές μοτίβο Δεσμού, γεμάτο με σκέψεις και πεποιθήσεις ότι οι άλλοι άνθρωποι, ως πιθανοί σύντροφοι, δε θα είναι ποτέ αληθινά εδώ για εμάς όπως τους χρειαζόμαστε.
Το πώς έχει υπάρξει ή δεν έχει υπάρξει Ασφάλεια στην πρώιμή μας ηλικία επηρεάζει τον τρόπο που συμπεριφερόμαστε στις ρομαντικές μας σχέσεις και το πώς βρίσκουμε ρομαντικ@ σύντροφο. Έτσι, αυτό γεννά το ερώτημα: Μπορεί κανείς να μεταμορφώσει το πρότυπο Δεσμού του σε έναν πιο ασφαλή τρόπο σύνδεσης; Η απάντηση είναι ναι, αλλά χρειάζεται πολλή δουλειά. Η ατομική ψυχοθεραπεία μπορεί να είναι χρήσιμη, όπως και η θεραπεία ζεύγους με τη μέθοδο EFT .
Το να γνωρίζουμε το μοτίβο Δεσμού μας και τα κριτήρια μέσα από τα οποία επιλέγουμε τ@ σύντροφό μας είναι ζωτικής σημασίας. Τείνουμε να αναδημιουργούμε δυσλειτουργικά μοτίβα σχέσεων από την παιδική μας ηλικία στην ενήλικη ζωή μας. Η αναπαραγωγή οικείων μοτίβων δημιουργεί αυτήν την πλασματική αίσθηση ασφάλειας, όπου και συχνά εγκλωβιζόμαστε. Αντίστοιχα συχνά αυτό παρερμηνεύεται ως «χημεία» μεταξύ των συντρόφων.
Αντιμετωπίζοντας τους φόβους μας για την αγάπη, τις πεποιθήσεις που καλούμαστε να αφήσουμε πίσω αφού πια είναι άγκυρες για εμάς, μα πάνω απ’ όλα συνειδητοποιώντας τις Ανάγκες μας Δεσμού μπορούμε να δημιουργήσουμε νέα μοτίβα σύνδεσης για τη διατήρηση μιας ικανοποιητικής, ασφαλής και «καλής αρκετά», όπως λέει κι ο Dr. Johnn Gottman, σχέσης.
Μαρία Χατζηαναστασίου 